Balkonda yetiştirdiğiniz her bitki, ömrünü bir saksının içindeki birkaç litre toprakta geçirir. Bahçedeki bitki köklerini uzatıp eksik bulduğu şeyi arayabilir; saksıdaki bitki bunu yapamaz. Bu yüzden balkon toprağı, doğada rastlanan topraktan daha "tasarlanmış" olmak zorundadır. İyi haber şu: kimyasal gübreye hiç dokunmadan, mutfağınızdan ve birkaç market malzemesinden yola çıkarak bunu evde hazırlayabilirsiniz. Aşağıda organik toprak hazırlama sürecini malzeme seçiminden dinlendirmeye kadar adım adım anlatıyorum.
Organik Balkon Toprağı Neden Kendiniz Hazırlamalısınız?
Hazır saksı toprakları çoğunlukla kimyasal besin takviyesiyle zenginleştirilir. İlk iki ay bitki fışkırır, sonra durur. Çünkü takviye biter ve geriye besin tutma kapasitesi düşük bir malzeme kalır.
Kendi karışımınızı hazırladığınızda:
İçine ne koyduğunuzu bilirsiniz; özellikle sebze ve aromatik ot yetiştirenler için önemli.
Besin, aylara yayılarak yavaş salınır.
Karışımı bitkiye göre değiştirebilirsiniz. Nane ile lavantanın isteği aynı değildir.
Maliyet, uzun vadede hazır torbadan düşüktür. Kompostunuzu üretmeye başladığınızda daha da düşer.
Karışımın Üç Ayağı: Gövde, Besin, Havalandırma
Her sağlıklı saksı toprağı üç işi aynı anda yapar: kökü tutar, besler ve nefes aldırır. Malzemeleri bu üç başlıkta düşünmek işi kolaylaştırır.
1. Gövde malzemeleri (su ve yapı)
Hindistan cevizi torfu (kokopit): Sıkıştırılmış briket halinde satılır, suyla açılır. Hafif, su tutar, doğaldır.
Yaprak çürüğü: Parkta toplanan yaprakların bir yıl beklemiş hali. Bedava ve çok değerli.
Elenmiş bahçe toprağı: Karışımın küçük bir kısmı olmalı. Tek başına kullanılırsa saksıda taş gibi sertleşir.
2. Besin malzemeleri
Solucan gübresi: Kokusuz, yakmaz, yeni başlayan için en güvenli seçenek.
Yanmış hayvan gübresi: "Yanmış" kelimesi şart. Taze gübre kökleri yakar ve balkonu kokutur.
Ev kompostu: Mutfak atıklarınızdan elde ettiğiniz en ekonomik besin kaynağı.
3. Havalandırma malzemeleri
Perlit: Beyaz, hafif taneler. Suyu geçirir, boşluk bırakır.
İri dere kumu: Ucuz alternatif ama ağır. İnce kum kullanmayın, çamurlaşır.
Pomza: Uzun ömürlü, ufalanmaz.
Bitkiye Göre Karışım Oranları
Bitki grubu
Gövde
Besin
Havalandırma
Sebze (domates, biber, salatalık)
%50
%30
%20
Yeşillik (marul, roka, ıspanak)
%60
%25
%15
Aromatik ot (fesleğen, maydanoz)
%60
%20
%20
Akdeniz otları (kekik, biberiye, lavanta)
%50
%10
%40
Çiçekli süs bitkileri
%55
%25
%20
Oranlar hacim üzerindendir; tartıya gerek yok. Bir yoğurt kabını ölçü kabı yapın, saymak yeter.
Adım Adım Hazırlık
Zemini hazırlayın. Balkonda büyük bir leğen veya kalın naylon serin. Karıştırma işi tozlu ve dağınıktır.
Kokopiti açın. Briketi kovaya koyun, üzerine ılık su ekleyin. 20-30 dakikada kabarır. Fazla suyu sıkın; ıslak sünger kıvamı yeterli.
Kaba malzemeyi eleyin. Bahçe toprağını ve yaprak çürüğünü mutfak süzgeci ya da tel elekten geçirin. Taş, çöp, kök kalmasın.
Kuru karıştırın. Önce gövde ve havalandırma malzemesini birleştirin. Elle iyice karıştırın.
Besini ekleyin. Solucan gübresi veya kompostu son aşamada katın. Topaklanmışsa parmakla ufalayın.
Nemlendirin. Avucunuza aldığınızda top olacak, dokununca dağılacak kıvam doğru kıvamdır. Su damlıyorsa fazla ıslaktır.
Dinlendirin. Karışımı delikli bir torbaya ya da üstü hafif örtülü kovaya alın. 10-15 gün gölgede beklesin. Bu sürede mikroorganizmalar dengelenir.
Doğal Takviyeler ve Dikkat Noktaları
Mutfak atıkları toprağı zenginleştirir ama her biri belli bir amaca hizmet eder.
Yumurta kabuğu: Toz haline getirilirse kalsiyum ver