Saksı, bitki için küçük bir dünyadır. Toprak sınırlıdır, besin sınırlıdır. Doğada kökler istediği yöne uzanır, aradığını bulur. Balkonda ise bitki sadece o 5-10 litrelik toprakla yetinmek zorundadır. Bu yüzden balkon bitkileri bakımı gübre konusunu ayrı düşünmek mümkün değil. Sulama ile besinler zamanla dipten akıp gider, toprak yorulur. İşin iyi tarafı: düzenli küçük müdahaleler, ara sıra yapılan büyük müdahalelerden çok daha etkili.
Bitki Hangi Besinleri İster?
Gübre paketlerinde üç harf görürsünüz: N-P-K. Bunlar ana besinlerdir. Yanlarındaki sayılar yüzde oranını gösterir.
Besin
Ne işe yarar
Kimin için önemli
Azot (N)
Yaprak ve gövde gelişimi, yeşil renk
Maydanoz, fesleğen, marul, yeşillikler
Fosfor (P)
Kök gelişimi, çiçek ve meyve tutumu
Domates, biber, çiçekli bitkiler
Potasyum (K)
Meyve kalitesi, hastalığa direnç, su dengesi
Meyve veren tüm sebzeler
Bunların yanında kalsiyum, magnezyum, demir gibi elementler de gerekir. Miktarları azdır ama eksiklikleri hemen yaprakta belli olur. Kaliteli bir saksı toprağı bu iz elementlerin çoğunu zaten içerir; doğru toprak seçimi bu yüzden gübrelemenin yarısıdır.
Hangi Gübreyi Seçmeli?
Sıvı gübreler
Yeni başlayan biri için en kolay yol budur. Suya karıştırılır, sulama ile verilir. Etkisi hızlıdır, dozu kontrol etmek kolaydır.
Şişe üzerindeki dozu yarıya indirerek başlayın.
Kuru toprağa asla vermeyin. Önce sade suyla hafif nemlendirin.
Yaprakların üzerine dökmeyin, dibe verin.
Büyüme mevsiminde 10-15 günde bir yeterlidir.
Katı ve yavaş salınımlı gübreler
Granül halindedir. Toprağın üstüne serpilir, her sulamada azar azar çözünür. Unutkan olanlar için idealdir. Dikim sırasında karıştırılır, sonra 2-3 ayda bir tazelenir.
Organik seçenekler
Solucan gübresi, yanmış hayvan gübresi, deniz yosunu özütü. Etkileri yavaştır ama toprağın yapısını da düzeltir. Balkonda koku sorun olabileceği için solucan gübresi genelde en pratik tercihtir.
Solucan gübresi: saksı hacminin yaklaşık onda biri kadar, yılda 2-3 kez üst harç olarak.
Yosun özütü: stres altındaki bitkileri toparlar, kök gelişimini destekler.
Mutfak atıklarını doğrudan saksıya gömmeyin. Önce kompostlaşması gerekir.
Gübreleme Takvimi
Gübreleme her mevsim aynı değildir. Bitki uyurken beslemek fayda değil zarar verir.
İlkbahar: Sezon başlar. Dengeli bir gübreyle (örneğin eşit oranlı NPK) başlayın. 15 günde bir.
Yaz: En yoğun dönem. Meyve verenlere potasyum ağırlıklı, yeşilliklere azot ağırlıklı verin. Aşırı sıcaklarda, 35 derecenin üzerinde gübrelemeyi atlayın.
Sonbahar: Doz ve sıklık yarıya iner. Ekim sonrası çoğu bitki için gübreleme durur.
Kış: Gübre yok. Bitki büyümüyorsa besini kullanamaz, kökte tuz birikir.
Yeni satın alınmış bitkileri ilk 4-6 hafta gübrelemeyin. Üretici saksısındaki harç zaten besin yüklüdür.
Günlük ve Haftalık Bakım Rutini
Bakım, uzun sürmesi gereken bir iş değil. Sabah kahvenizle balkona çıktığınız beş dakika çoğu zaman yeter.
Her gün (5 dakika)
Toprağa parmak sokup nemi kontrol edin. İlk boğuma kadar kuruysa sulayın.
Yaprakların altına bakın. Yaprak biti ve kırmızı örümcek oradan başlar.
Sararmış, kurumuş yaprakları koparın.
Bitkinin güneşe dönük tarafını çevirin; düzgün büyür.
Haftada bir (20 dakika)
Saksı altlıklarını boşaltın. Biriken su kök çürüklüğünün bir numaralı sebebidir.
Toprağın üstünü çatalla hafifçe havalandırın. Sertleşen yüzey suyu geçirmez.
Fesleğen, nane gibi otların uçlarını çimdikleyin. Yan dallanır, çalılaşır.
Gübre gününüz geldiyse verin. Takvime not almak işe yarar.
Ayda bir
Yaprakları nemli bezle silin. Toz, fotosentezi düşürür.
Saksının drenaj deliğini kontrol edin. Kök çıkmışsa saksı küçük gelmiş demektir.
Toprağın üst 2-3 santimini yenileyin.
Eksiklik ve Fazlalık Belirtileri
Bitki konuşmaz ama işaret verir. Okumayı öğrenmek gerekir.
Alt yapraklar tümüyle sarıyor: Genellikle azot eksikliği. Ya da aşırı sulama.
Yaprak damarları yeşil, arası sarı: Demir veya magnezyum eksikliği.